1. Trang chủ
2. Văn hóa

• Bình luận

Những lần đọc sách đáng nhớ lại diễn ra ở những nơi hoàn toàn không lý tưởng

Admin

12:02 01/01/2026

Nếu đọc sách phải chọn nơi yên tĩnh, đủ ánh sáng thì chúng ta sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội đọc sách. Thực tế, nhiều khoảnh khắc đọc rất đời thường lại được chúng ta nhớ rất lâu và nuôi dưỡng tình yêu với sách.

Mục lục

Đọc sách tại “Vườn sách” do Thảo Cầm Viên và Nhà xuất bản Trẻ phối hợp mở ra tại Thảo Cầm Viên - Ảnh: LÊ PHAN

Người ta thường cho rằng đọc sách hiệu quả cần không gian Nếu không phải tác giả, đừng tùy tiện ghi chép lên sáchGiữ thói quen đọc sách, tôi được gì?

Nhưng cũng chính ở đó, tôi đọc nhiều nhất, tập trung nhất và nhớ lâu hơn. Có những trang sách đến giờ tôi vẫn còn nhớ, không hẳn vì nội dung xuất sắc mà vì cảm giác say mê của đứa trẻ đang lén mở cho mình thế giới riêng.

Lên đại học, cách tôi đọc sách còn khó bênh vực hơn. Có lần, tôi vừa đi đường vừa đọc, tay cầm trái bắp gặm dở, tay kia cầm quyển truyện. Bạn bè nhìn thấy, cười: "Có ăn có học dữ ha!". Tuy bị trêu đùa nhưng tôi thì nhớ khá rõ những gì đã đọc, dù mắt thỉnh thoảng phải ngó chừng đường.

Sau này đi làm, tôi lại đọc sách trong nhiều khoảng chờ ngắn ngủi, lúc đợi xe buýt, lúc xếp hàng thanh toán, lúc chờ máy tính khởi động. Mỗi lần chỉ vài trang, không trọn vẹn, không liền mạch. Nhưng đều đặn.

Những trải nghiệm ấy khiến tôi bắt đầu đặt lại câu hỏi: đọc sách ở đâu thì hiệu quả? Hay chính xác hơn, ta đang đo hiệu quả của việc đọc bằng điều gì?

Nếu hiệu quả được tính bằng số trang đọc liền mạch, bằng tư thế ngồi ngay ngắn, bằng sự yên tĩnh tuyệt đối, thì thư viện chắc chắn thắng. Nhưng nếu hiệu quả là khả năng khiến việc đọc bám rễ vào đời sống, trở thành thói quen không cần cố gắng, thì những không gian "sai chuẩn" ấy lại đang làm rất tốt vai trò của mình.

Đọc trên xe buýt, quán bar, cà phê trở nên phổ biến 

Ở Việt Nam, không khó để bắt gặp cảnh người ngồi sau xe máy, tay cầm cuốn sách hoặc mở điện thoại đọc vội vài dòng trong giờ cao điểm buổi sáng. 

Trên những chuyến xe buýt đông người, có người ngồi nép sát cửa, một tay bám vịn, tay kia lật trang sách. Có sinh viên tranh thủ đọc giáo trình trong lúc chờ bạn ở quán cà phê ồn ào, có nhân viên văn phòng mở sách đọc vài trang trong giờ nghỉ trưa ngắn ngủi.

Những câu chuyện song song đầy xúc động trong tiệm sách cũĐỌC NGAY

Cách đọc ấy cũng phổ biến ở nhiều nơi khác. Trên các diễn đàn tại Trung Quốc, nhiều người lao động cho biết họ gần như không có không gian riêng để đọc. Ký túc xá chật chội, nơi làm việc ồn ào khiến các phút hiếm hoi, thậm chí lúc nghỉ giữa ca cũng trở thành thời gian đọc vài trang.

Ở Nhật Bản, hình ảnh người đọc sách trên tàu điện giờ cao điểm đã trở nên quen thuộc, không nhằm đọc trọn vẹn cả chương mà để giữ cho tâm trí không bị cuốn theo sự mệt mỏi của đám đông. 

Trong khi đó, tại Hàn Quốc, báo chí ghi nhận việc đọc sách ngày càng diễn ra ở những không gian "ngoài chuẩn" như quán cà phê, quán bar hay các buổi gặp gỡ bạn bè, lúc ấy sách được xem như cách nghỉ ngơi tinh thần.

Nếu đặt các cách đọc ấy lên bàn cân hiệu quả theo chuẩn mực cổ điển, rất có thể chúng sẽ bị xem là thiếu tập trung, thiếu điều kiện. Nhưng điều khó phủ nhận là người ta vẫn đọc. Và họ quay lại với sách theo cách đều đặn, dù chỉ trong khoảng thời gian rất nhỏ.

Điểm chung của họ không phải là chờ có không gian lý tưởng. Mà đọc sách để giữ cho mình khoảng riêng giữa nhịp sống chật chội. Khi ấy, cuốn sách như cái mỏ neo. Neo ở đâu cũng được, miễn là giữ được mình cân bằng giữa công việc, áp lực và tiếng ồn.

Thư viện yên tĩnh rất tốt. Không gian đẹp, ánh sáng chuẩn, bàn ghế ngay ngắn, tất cả đều hỗ trợ việc tập trung. Nhưng không gian ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó không trở thành điều kiện tiên quyết. Bởi nếu ta chỉ cho phép mình đọc sách khi mọi thứ hoàn hảo thì việc đọc rất dễ bị dời lại sang... để sau.

Vậy đọc sách ở đâu hiệu quả nhất? Có lẽ là ở nơi mà ta có thể đọc thường xuyên nhất. Có thể là thư viện. Cũng có thể là bất kỳ đâu.

Bởi sau cùng, hiệu quả của việc đọc không nằm ở không gian. Nó nằm ở khoảnh khắc cuốn sách được mở ra. Và ở việc người đọc có đủ gắn bó, dù chỉ vài trang mỗi lần. Một trang sách mở ra ở nơi nào cũng là một thế giới mới.

Thư viện ghép chung với phòng chức năng, còn đâu cảm hứng đọc sách?

Để khắc phục trình trạng thư viện biến thành phòng họp, sách báo phủ bụi..., không chỉ kêu gọi ý thức mà cần phải có những người thầy 'truyền lửa' và phải 'thổi' được niềm đam mê đọc sách đến các em.